Ngay ngày đầu năm mới, các nước EU đưa ra nhiều rào cản kỹ thuật trong hoạt động nhập khẩu hàng thủy sản. Đối với thủy hải sản trong khai thác đánh bắt, phải chứng minh được nguồn gốc đánh bắt theo luật IUU.   Theo đó, có ít nhất 12 thông tin cần được khai báo trong giấy chứng nhận khai thác từ các chủ tàu như giấy phép khai thác, tên chủ tàu, vùng biển khai thác…Bản cam kết của nhà máy chế biến cũng yêu cầu số giấy chứng nhận nhiều tương tự. Còn trong nuôi trồng thủy sản phải đạt tiêu chuẩn quốc tế Global Gap còn gọi là thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu và ISO 22000. Đây không phải là quy định mới, ngay từ những năm 2005 EU đã đưa ra luật IUU, nhưng vì do chưa có ai thổi còi nên các cơ quan lẫn doanh nghiệp đều không chạy. Tất cả cũng vì 2 chữ “lợi nhuận”. Nông dân thì mạnh ai nấy nuôi trồng, không theo tiêu chuẩn, quy trình nào, cứ sử dụng thuốc bừa bãi miễn sao tăng được năng suất. Điều đáng nói là ở các đơn vị thu mua, một số doanh nghiệp gian lận thì bơm, chích các tạp chất vào để cho nặng cân hoặc ướp các hóachất nằm trong danh mục cấm để cho sản phẩm tươi lâu hơn… Nhớ đến tệ nạn các đơn vị thu mua tôm ở Cà Mau, Bạc Liêu bắt tay với thương nhân Trung Quốc bơm tạp chất vào tôm. Trong thời gian dài, giới thu mua tôm phổ biến 2 cụm từ hàng nguyên hay hàng bột. Như vậy, cứ trọng lượng lô hàng đã được gia tăng lên 10%, kích cỡ tôm cũng tăng lên khoảng 20%, phần lợi bất chính trên 500 kg tôm, lên trên 20 triệu đồng. Rồi đến thủ thuật găm đinh, chì cắt mảnh, que nhọn, cọng dừa vào tôm nguyên liệu để thu lợi bất chính của giới thương lái… Chỉ một số thương lái đưa tạp chất vào tôm để thu lợi bất chính nhưng các doanh nghiệp làm ăn chân chính thì mất thị trường, mất bạn hàng, ngành thủy sản nói chung thì mất uy tín và suy cho cùng, nó quay lại tác động tới không chỉ doanh nghiệp, mà cả người nông dân. Đúng là do chưa có ai thổi còi, rồi việc xử phạt về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm chưa nghiêm, chưa đủ sức răn đe, rồi phần cơ quan quản lý thiếu trách nhiệm. Nhưng có lẽ, nguyên nhân chính do tập quán làm ăn nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết ngang giữa nông dân với nông dân, rồi liên kết dọc giữa nông dân với doanh nghiệp. Hệ thống phân phối qua nhiều khâu trung gian nên luôn xảy ra tình trạng thiếu thông tin, mất an toàn vệ sinh thực phẩm. Liên kết trong sản xuất nông nghiệp là điều mà các chuyên gia nhắc đến trước tiên khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới-WTO cách đây 3 năm. Nhưng đến nay, bài học này chưa nhà nào thuộc. Giờ đây lộ trình cắt giảm thuế quan đã đến, các nước giàu đưa ra hàng rào kỹ thuật để đánh vào hàng nông sản của nước ta. Chắc chắn năm 2010, sản lượng xuất khẩu thủy sản sẽ giảm, rất khó khăn do vướng IUU. Tuy khó nhưng là cơ hội để bà con cùng doanh nghiệp thay đổi tư duy làm ăn để vươn ra biển lớn. Và khi chỉ khi có tiêu chuẩn Glaobal Gap rõ ràng, có luật IUU, có người thổi còi thì cả cộng đồng mới cùng ý thức hơn trong việc bảo vệ tài nguyên biển và nguồn lợi thủy sản nước ta. Đồng thời cũng là thời cơ lớn để ngành nông nghiệp Việt Nam tổ chức lại sản xuất, thành lập những tập đoàn sản xuất. Và gắn những tập đoàn sản xuất này với các DN chế biến, phân phối, xuất khẩu sản phẩm có thương hiệu được làm ra từ vùng nguyên liệu của nông dân. Nếu không thì nông sản Việt Nam sẽ lại tiếp tục mất nhiều, hơn được, khi mà nước ta ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới. Nông dân sẽ là người tiếp tục chịu thiệt thòi nhất, trong khi vai trò của họ rất quan trọng, là những người đã cứu cánh cho nền kinh tế nước nhà trong năm 2009. Theo VOH